جایگاه ایران در تاریخ سلامت جهان

به گزارش روابط عمومی موزه ملی تاریخ علوم پزشکی ایران، وی با اشاره به الواح گِلی تخت‌جمشید، این اسناد را نمونه‌ای درخشان از توجه نظام اداری هخامنشی به عدالت، رفاه و سلامت دانست و گفت: در این الواح، برای نخستین‌بار با مفاهیمی چون مرخصی زایمان، تفاوت بار کاری و جیره غذایی، و برابری نسبی حقوق زنان و مردان مواجه می‌شویم؛ نشانه‌هایی که می‌توان آن‌ها را جلوه‌هایی اولیه از سلامت اجتماعی و عدالت سلامت دانست.|
دکتر نمازی با عبور از دوره باستان، به نقش دانشگاه جندی‌شاپور به‌عنوان یکی از نخستین کانون‌های بین‌فرهنگی تولید دانش پزشکی اشاره کرد و افزود: میراث جندی‌شاپور بعدها در بغداد و جهان اسلام تداوم یافت و الگویی از گفت‌وگوی علمی میان فرهنگ‌ها را شکل داد.
وی «ذخیره خوارزمشاهی» را یکی از مهم‌ترین متون سلامت‌محور تاریخ ایران خواند و تأکید کرد: این اثر نه‌تنها به درمان، بلکه به سبک زندگی، اقلیم، اخلاق و پیشگیری توجه دارد و از نخستین نمونه‌های نگاه جامع به سلامت در تاریخ پزشکی جهان به‌شمار می‌رود.
رئیس موزه ملی تاریخ علوم پزشکی در ادامه، با اشاره به ربع رشیدی در تبریز، آن را نمونه‌ای کم‌نظیر از نظام سلامت دانشگاهی در قرون میانه دانست که در آن، درمان، آموزش، رفاه پزشکان، وقف، ترجمه و تولید دانش در کنار یکدیگر تعریف شده بودند.
وی سپس به دوره قاجار پرداخت و از نقش پزشکان-دیپلمات‌ها، دانش‌آموختگان ایرانی در اروپا و تبادل علمی ایران و فرانسه سخن گفت و افزود: بررسی پایان‌نامه‌های ایرانیان در دانشگاه پاریس در قرن نوزدهم نشان می‌دهد که موضوعاتی چون وبا، زخم‌های روده‌ای، آبسه‌ها و حتی «ایران» به‌عنوان مسئله‌ای علمی، در کانون توجه پزشکی جهانی قرار داشته است.
دکتر نمازی با اشاره به شخصیت‌هایی چون میرزا علی نقی (حکیم‌الممالک)، میرزا محمد کرمانشاهی و دکتر حکیم اعظم نقش آنان را در شکل‌گیری بهداشت عمومی، واژه‌سازی علمی، آموزش پزشکی و پیوند سلامت با جامعه برجسته دانست.
وی همچنین به نقش زنان در تاریخ سلامت ایران اشاره کرد و از مزین‌السلطنه، بنیان‌گذار مجله «شکوفه»، به‌عنوان یکی از پیشگامان گفتمان بهداشت زنان و کودکان یاد کرد؛ گفتمانی که به تأسیس نخستین بیمارستان‌های ویژه زنان انجامید.
در بخش پایانی سخنرانی، دکتر نمازی با اشاره به قنات به‌عنوان یک فناوری بومی سلامت‌محور، آن را نمونه‌ای از پیوند کار جمعی، عدالت، مدیریت منابع و سلامت عمومی دانست و نسبت به گسست تاریخی این سنت در دهه‌های اخیر هشدار داد.