در اجلاس معاونین دانشجویی و فرهنگی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور مطرح شد:
تاریخ پزشکی ایران، روایتگر پیوند دانش، فرهنگ و مسئولیت اجتماعی است
دکتر حمیدرضا نمازی با تأکید بر اهمیت مسئولیت اجتماعی در حوزه علوم پزشکی، گفت: تاریخ معاصر پزشکی ایران نشان می‌دهد که پزشکان و دانشجویان علوم پزشکی همواره فراتر از وظایف حرفه‌ای خود، در قبال جامعه، فرهنگ و مسائل ملی احساس مسئولیت کرده‌اند و این رویکرد باید در نسل جدید دانشجویان نیز تقویت شود.
به گزارش روابط عمومی موزه ملی تاریخ علوم پزشکی، دکتر حمیدرضا نمازی، رییس موزه در اجلاس معاونین دانشجویی و فرهنگی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور، با اشاره به مفهوم «مسئولیت اجتماعی» و اهمیت آن در آموزش علوم پزشکی، سخنان خود را با طرح مفهوم دوگانه «درمان و مراقبت» آغاز کرد.
وی با اشاره به دیدگاه‌های مطرح‌شده در فلسفه پزشکی اظهار کرد: از نیمه قرن بیستم، در پزشکی تا حد زیادی همه تلاش‌ها بر درمان متمرکز شد، در حالی که در بسیاری از بیماری‌ها مانند دیابت و برخی انواع سرطان، همواره امکان ریشه‌کن کردن بیماری وجود ندارد و در چنین شرایطی، «مراقبت» برای حفظ کیفیت زندگی بیمار اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.
ضرورت توجه به «هرمنوتیک پزشکی»
رییس موزه ملی تاریخ علوم پزشکی در ادامه به مفهوم «هرمنوتیک پزشکی» اشاره کرد و گفت: همان‌گونه که برای فهم یک شعر یا اثر ادبی، گاهی نیازمند تفسیر و توجه به ظرافت‌های معنایی هستیم، در مواجهه با بیمار نیز باید بتوانیم سخنان و نشانه‌های او را درست درک و تفسیر کنیم.
وی افزود: بیمار صرفاً مجموعه‌ای از علائم و نشانه‌های بالینی نیست؛ بلکه سخنان و شکایت‌های او نیز نیازمند فهم و تفسیر است.
پزشکی نوین ایران و پیوند علم با فرهنگ
دکتر نمازی با اشاره به تاریخ پزشکی ایران از دوران دارالفنون و اقدامات امیرکبیر، اظهار کرد: در ابتدای شکل‌گیری پزشکی مدرن در ایران، کشور از نظر امکانات و دانش پزشکی با محدودیت‌هایی مواجه بود و استادان خارجی برای آموزش پزشکی به ایران آمدند، اما همین استادان نیز تحت تأثیر ظرفیت فرهنگی ایران قرار گرفتند و به زبان و فرهنگ کشور توجه کردند.
وی با اشاره به اعزام نخستین گروه‌های دانشجویان ایرانی به فرانسه گفت: بسیاری از دانشجویان ایرانی که برای تحصیل پزشکی به اروپا اعزام شدند، علاوه بر فراگیری دانش پزشکی، دغدغه مسائل ایران را نیز داشتند و موضوعات پژوهشی خود را بر اساس نیازهای جامعه ایران انتخاب می‌کردند.
او با ذکر نمونه‌هایی از پایان‌نامه‌های نخستین دانشجویان ایرانی در فرانسه افزود: وقتی این آثار را بررسی می‌کنیم، هم علاقه و تعلق خاطر آنان به ایران و هم تلاش برای حل مسائل جامعه ایرانی به‌وضوح دیده می‌شود.
پزشکانی که فراتر از حرفه خود به جامعه خدمت کردند
دکتر نمازی در ادامه سخنان خود با اشاره به شخصیت‌های اثرگذار تاریخ پزشکی ایران، از پزشکانی یاد کرد که علاوه بر فعالیت حرفه‌ای، در حوزه‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی نیز نقش‌آفرین بودند.
وی به نمونه‌ای از پزشکان ایرانی اشاره کرد که پس از تحصیل در اروپا، دانش و تجهیزات جدید پزشکی را با خود به ایران آوردند و در توسعه پزشکی نوین کشور نقش داشتند.
دکتر نمازی همچنین بر ضرورت بازشناسی این شخصیت‌ها تأکید کرد و گفت: در بسیاری از شهرهای ایران، پزشکان و استادانی زندگی کرده‌اند که نقش مهمی در تاریخ علوم پزشکی و سلامت کشور داشته‌اند، اما متأسفانه بخش مهمی از این میراث تاریخی به فراموشی سپرده شده است. یکی از اقداماتی که می‌توان در حوزه فرهنگی انجام داد، آشنا کردن دانشجویان پزشکی با این شخصیت‌ها و روایت زندگی و خدمات آنان است؛ چراکه این روایت‌ها می‌تواند به نمادهایی برای انتقال مفهوم مسئولیت اجتماعی به نسل جدید تبدیل شود.
وقتی تئاتر دانشجویی به حفظ مدرسه طب کمک کرد
رییس موزه ملی تاریخ علوم پزشکی، در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نمونه‌ای تاریخی از فعالیت‌های فرهنگی دانشجویان پزشکی اظهار کرد: در دوره‌ای که مدرسه طب برای تأمین منابع مالی با مشکل مواجه بود، دانشجویان پزشکی با اجرای تئاتر توانستند بخشی از هزینه‌های مورد نیاز برای بازسازی و ادامه فعالیت مدرسه طب را تأمین کنند. این نمونه نشان می‌دهد که فعالیت فرهنگی دانشجویان صرفاً یک فعالیت جانبی نیست و در مقاطعی می‌تواند حتی به حفظ و استمرار یک نهاد علمی و آموزشی کمک کند.
دکتر نمازی همچنین با اشاره به سابقه فعالیت‌های بین‌رشته‌ای در تاریخ آموزش پزشکی ایران، به تصمیم دکتر سیاسی، برای حضور دانشجویان علوم پزشکی در دانشکده ادبیات و علوم انسانی و برگزاری نشست‌ها و فعالیت‌های مشترک میان رشته‌های مختلف اشاره کرد و آن را نمونه‌ای از پیوند علم پزشکی با فرهنگ و علوم انسانی دانست.
مسئولیت اجتماعی ایرانیان خارج از کشور
رییس موزه ملی تاریخ علوم پزشکی، در ادامه سخنان خود به فعالیت دانشجویان و پزشکان ایرانی مقیم اروپا اشاره کرد و گفت: حتی دانشجویان ایرانی که در خارج از کشور تحصیل می‌کردند، ارتباط خود را با مسائل ایران حفظ کرده بودند. به نوعی که گروهی از ایرانیان مقیم پاریس با جمع‌آوری کمک مالی، ساخت مجسمه فردوسی را پیگیری کردند و این مجسمه به ایران ارسال شد. این نمونه‌ای از احساس تعلق و مسئولیت اجتماعی ایرانیان خارج از کشور نسبت به فرهنگ و هویت ملی است.
او همچنین به کمک دانشجویان و متخصصان ایرانی مقیم فرانسه به آسیب‌دیدگان زلزله مازندران اشاره کرد و گفت: این افراد با وجود حضور در خارج از کشور، نسبت به حادثه‌ای که در ایران رخ داده بود احساس مسئولیت کردند و از منابع شخصی خود برای کمک به آسیب‌دیدگان استفاده کردند.
دانشگاه و جامعه؛ پیوندی که باید تقویت شود
دکتر نمازی با اشاره به نقش استادان دانشگاه در آموزش عمومی جامعه گفت: در گذشته، استادان دانشگاه و دانشجویان علوم پزشکی ارتباط نزدیک‌تری با مدارس و جامعه داشتند و بخشی از فعالیت آموزشی خود را در خارج از فضای دانشگاه انجام می‌دادند.
وی همچنین به انتشار مجلات علمی و ادبی توسط برخی پزشکان اشاره کرد و افزود: در تاریخ پزشکی ایران، نمونه‌های متعددی از پزشکانی وجود دارد که همزمان با فعالیت علمی و حرفه‌ای، در حوزه ادبیات و فرهنگ نیز فعال بوده‌اند. همچنین بررسی موضوعات نخستین پایان‌نامه‌های دانشجویان علوم پزشکی نشان می‌دهد که دانشجویان از همان ابتدا به مسائل واقعی جامعه همچون آب و قنات‌های تهران توجه داشته‌اند و یا در حوزه داروسازی نیز موضوعاتی مانند نفت و دغدغه‌های ملی در پژوهش‌های دانشجویان دیده می‌شود.
وی در پایان با اشاره به دکتر حسین گل‌گلاب، از پایه‌گذاران علوم پایه پزشکی در ایران، گفت: ایشان علاوه بر نقش علمی خود در شکل‌گیری علوم پایه پزشکی، سراینده سرود ماندگار «ای ایران» نیز بود.
رییس موزه ملی تاریخ علوم پزشکی تأکید کرد: این نمونه‌ها نشان می‌دهد که هویت یک پزشک و دانشمند می‌تواند فراتر از حرفه تخصصی او شکل بگیرد و علم، فرهنگ، هویت ملی و مسئولیت اجتماعی می‌توانند در کنار یکدیگر معنا پیدا کنند.
ارسال نظر