دکتر حمیدرضا نمازی: موسیقی تراز اول، حافظ تخیل شنیداری، سلامت و ذهن آگاهی است

به گزارش روابط عمومی موزه ملی تاریخ علوم پزشکی ایران، دکتر حمیدرضا نمازی، رییس موزه ملی تاریخ علوم پزشکی ایران در موزه موسیقی ایران، با اشاره به ریشه‌های فلسفی مفهوم «رهبر ارکستر» گفت: در اندیشه فیثاغورس، نفس انسان از سه جزء تشکیل شده است؛ اخلاق، زیبایی و عقل. افلاطون بر این باور بود که اگر این اجزا هماهنگ نباشند، انسان دچار آشفتگی می‌شود و از همین‌جا مفهوم «عدالت» به‌مثابه رهبر ارکستر شکل می‌گیرد؛ رهبرى که هماهنگی را میان اجزای وجود انسان برقرار می‌کند و این معنا در فرهنگ ایرانی نیز نمود روشنی یافته است.

 

 وی سپس با نگاهی تاریخی به پیوند موسیقی و پزشکی در ایران افزود: یکی از نخستین پایان‌نامه‌های پزشکی ایرانیان در دانشگاه پاریس، در سال ۱۲۵۸ شمسی، توسط دکتر میرزا محمد کرمانشاهی (ملقب به دکتر کفری) دفاع شد؛ پزشکی که تحت تأثیر آشنایی با پاستور، میکروسکوپ را به دارالفنون آورد و از نخستین کسانی بود که به صداهای قلب توجهی موسیقایی داشت و برای آن‌ها نام‌گذاری کرد. این نگاه نشان می‌دهد که در تاریخ پزشکی ایران، «شنیدن» و «صدا» جایگاهی جدی داشته است.

 

 دکتر نمازی ادامه داد: جالب آنکه نخستین پایان‌نامه تاریخ روان‌پزشکی ایران در دهه ۱۳۲۰ شمسی نیز به تأثیر موسیقی بر اعصاب و روان اختصاص داشت؛ موضوعی که نشان می‌دهد روان‌پزشکی در ایران گام‌های آغازین خود را با موسیقی برداشته است.

 

 وی از نقش پزشکانی چون دکتر فرخ شادان یاد کرد که با نگاهی فیزیولوژیک به موسیقی، در دهه‌های گذشته در مجلات تخصصی موسیقی قلم زده و تأثیر ماندگاری بر نسل پزشکان علاقه‌مند به هنر برجای گذاشتند.

 

 رییس موزه ملی تاریخ علوم پزشکی، در بخش دیگری از سخنانش به مفهوم «موبیلیتی» یا جابه‌جایی‌پذیری در فرهنگ و دانش معاصر اشاره کرد و گفت: در جهان امروز، تحرک فکری و مکانی نقش مهمی در رشد علمی و فرهنگی دارد.

 

 وی استاد منوچهر صهبایی را نمونه‌ای برجسته از این «موبیلیتی معرفتی» دانست و افزود: آثار پژوهشی و هنری استاد صهبایی نشان‌دهنده توان کم‌نظیر او در پیوند دادن تاریخ موسیقی ایران با مفاهیم مدرن و معرفی آن در سطح بین‌المللی است؛ کاری که به‌سختی می‌توان مشابهی برای آن یافت.

 

دکتر نمازی در پایان با اشاره به دیدگاه‌های فلسفه تکنولوژی و روانکاوی معاصر تأکید کرد: جهان تکنولوژیک امروز تخیل شنیداری انسان را تضعیف کرده است، در حالی که سلامت فردی و فرهنگی، نیازمند «خوب شنیدن» است. به باور او، موسیقی‌دانان بزرگ، از جمله استاد منوچهر صهبایی، پاسداران این تخیل شنیداری‌اند؛ تخیلی که به انسان امکان درنگ، آرامش و مراقبت از دیگری را می‌دهد.

 

 وی تصریح کرد: اگر امروز هنوز می‌توانیم با شنیدن، با گوش دادن و با درک دیگری به نوعی سلامت و قرار برسیم، بخش مهمی از آن را مدیون چهره‌هایی چون استاد صهبایی هستیم که موسیقی را نه فقط به‌عنوان هنر، بلکه به‌مثابه کنشگر سلامت فرهنگی در جامعه زنده نگه داشته‌اند.